Herman Jansen (90): ‘Voorrecht om hier pastoor te mogen zijn’

Valkenburg viert 100e verjaardag ‘mooiste’ Lourdesgrot

‘Een voorrecht’. Zo noemt Herman Jansen s.m.m. het dat hij als lid van de paters montfortanen – een echte Mariacongregatie – al 44 jaar mag werken in de parochie met naar eigen zeggen een van de mooiste Lourdesgrotten van Nederland. Hij heeft het dan over de grot op de Cauberg in Valkenburg. Dit jaar is het precies honderd jaar geleden dat de grot werd gebouwd. “Weet je dat ik bijna de helft van die tijd heb meegemaakt.”

Begin over de Valkenburgse Lourdesgrot en de 90-jarige emeritus-pastoor zit direct op zijn praatstoel. De salontafel vóór hem ligt bezaaid met boekjes, folders, foto’s en aantekeningen. Die hebben allemaal betrekking op de Lourdesgrot die tegen de flanken van de beroemde Cauberg is gebouwd. Precies een eeuw geleden ging de eerste schop de grond in. “Het was een vurige wens van pastoor Ferdinand Sarton, een van mijn voorgangers, om in Valkenburg een Lourdesgrot te bouwen,” vertelt Jansen. “We hebben hier in Valkenburg een kopie van de catacomben uit Rome en hij vond dat een Lourdesgrot dan zeker niet mocht ontbreken.”

Maar pastoor Sarton overleed in 1922 en het was zijn opvolger Hermans die in 1926 daadwerkelijk met de bouw begon. “Het jaar ervoor had hij twee mensen naar het echte Lourdes gestuurd om met een meetstok de maten van de grot op te nemen. Het moest allemaal zo echt mogelijk lijken,” aldus Jansen, die zich in de loop van de jaren uitgebreid in de geschiedenis van de grot verdiept heeft. Bij gelegenheid van het eeuwfeest verschijnt er een nieuw boek, waarin alles nog eens precies op een rij is gezet.

“De paters van de Heilige Harten hadden hun grootseminarie op de Cauberg en aan de overkant van de weg was hun schaapsweide. Ze waren bereid een deel van de grond af staan voor de grot.”
Deze kon daardoor tegen de natuurlijke helling in het landschap worden aangelegd. Met de exacte maten uit Lourdes bij de hand werd een begin gemaakt met de werkzaamheden.

De grot begon klein, met niet meer dan een nis voor het Mariabeeld en een altaar. Dit werd later uitgebreid, zodat een bijna natuurgetrouwe replica van de echte grot in Lourdes ontstond. Valkenburg is beroemd om z’n mergelsteen, een zachte natuurzandsteen die zich uitstekend leent om mee te bouwen. Mede door de aanwezigheid van de mergel was het mogelijk om van de Valkenburgse grot een zo goed als letterlijk kopie van het origineel te maken.

Maar de grot alleen was niet voldoende. Er kwam een plein met banken, dat net als in Lourdes ‘esplanade’ wordt genoemd. Het altaar, de preekstoel, de kaarsenstandaard, het hekwerk, een muur met kraantjes en de oude sacristie: ze lijken allemaal als twee druppels water op de situatie zoals die een eeuw geleden in Lourdes te vinden was. In een brochure uit 1950 zijn een foto van de grot in Lourdes en van de grot in Valkenburg naast elkaar afgedrukt. De overeenkomsten zijn treffend. “Men ging zelfs zover in het nabootsen dat er rechts van de grot net als in Lourdes een weg in de vorm van de letter M is aangelegd, waarlangs je naar boven kon lopen.” vertelt Jansen, die als seminarist al te voet vanuit het tien kilometer verderop gelegen Schimmert op bedevaart naar de Lourdesgrot in Valkenburg kwam. “Toen had ik natuurlijk nooit kunnen denken dat ik hier later pastoor zou worden.”

De montfortanen hebben nog altijd een klooster in Schimmert en vanwege het jubileum komen zij dit jaar opnieuw te voet op bedevaart naar Valkenburg. “Zij zijn niet de enigen,” zegt Jansen. “Er komen regelmatig pelgrimsgroepen langs. Een parochie uit Overijssel maakt op weg naar Banneux altijd een tussenstop bij onze Lourdesgrot. En vorig jaar kwam er opeens een
groep uit België.”

Maar ook de vele toeristen die Valkenburg elk jaar bezoeken, weten de grot te vinden. Jansen: “Een van de redenen om de grot destijds te bouwen, was om te midden van de chaos van het toerisme een plek van rust en stilte te creëren. Er zijn altijd mensen die hier even komen zitten of een kaarsje opsteken. In het intentieboek staan elk jaar teksten in wel twintig verschillende talen. Zelfs in het Arabisch.”De afgelopen honderd jaar zijn alle grote Mariafeesten aan de grot gevierd. Nog steeds wordt er bij gelegenheid van de opening en sluiten van de meimaand een mis gehouden. “Op 15 augustus is er elk jaar een drukbezochte ziekenzegening en in oktober een lichtprocessie.” In het verleden werd in de zomermaanden bij de grot ook elke avond de rozenkrans gebeden. Jansen laat een foto uit 1930 zien, waarop honderden mensen zich voor de grot verdringen.

Op het terrein van de Lourdesgrot is een aantal jaren geleden ook een gebouwtje verschenen met een winkel in devotionalia: De Bron. “Een groep vrijwilligers zorgt dat het in de zomer elke middag geopend is. Het is een van de weinige plekken waar je rozenkransen, Mariabeeldjes en medailles kunt kopen,” zegt Jansen. “Maar belangrijker dan de verkoop vind ik het luisterend oor dat de vrijwilligers aan bezoekers bieden. Zij krijgen prachtige verhalen te horen.”

Het honderdjarig bestaan van de Lourdesgrot in Valkenburg wordt dit jaar op allerlei manieren gevierd. Op zondag 3 mei is er om 10.00 uur een eucharistieviering met bisschop Ron van den Hout van Roermond aan de grot. Voorafgaand trekt er een processie vanuit het centrum van Valkenburg naar de grot. “Precies zoals het honderd jaar geleden gebeurde, toen het Mariabeeld naar de grot gebracht werd.” Verder komt er een fototentoonstelling in Museum Valkenburg en wordt het boek gepresenteerd.